Wykład „Pomiędzy obiektem a biżuterią: o sztuce użytkowej we współczesnym świecie”

W dniu 08.01.2026 r. gościliśmy w sali widowiskowej CAK-u p. Sarę Gackowską i z zaciekawieniem oczekiwaliśmy wykładu  pt. Pomiędzy obiektem a biżuterią: o sztuce użytkowej we współczesnym świecie.

Pani Sara Gackowska jest Międzychodzianką, mieszka też w Rzymie. Przybyła do nas, aby podzielić się z nami swoją twórczością i udziałem w projektach, które od 2 lat realizuje w swojej pracowni w Międzychodzie. W tym celu przygotowała prezentację multimedialną.

Ukończyła studia w Akademii Sztuki w Szczecinie, tam też prowadzi zajęcia. Zwieńczeniem ostatnich lat jest grant, który otrzymała od Ministra Nauki.

Biżuteria to ornament, towarzyszy prawie każdej kulturze, w każdej epoce.

Czym jest biżuteria? Czy jest taka, jak kiedyś?

W dzisiejszych czasach wartość zamienia się na rzecz idei, konceptu biżuterii, stosuje się inne materiały, niekoniecznie super drogie. Nowy tor w sztuce biżuterii to koncept, a nie wartość, która liczyła się kiedyś. Twórcy chcą się wyróżniać, nadają znaczenie kultowe lub komunikacyjne, w ten sposób biżuteria staje się swego rodzaju komunikatorem.

Sztuka użytkowa to tworzenie przedmiotów codziennego użytku, wiąże się z codziennym życiem, stylem, jest nośnikiem informacji. Powstają nowe obiekty, wywołujące nowe doświadczenia. Kiedy są ręcznie wykonane, to ich wynik jest unikatowy. Dobór biżuterii do ubioru to wybór stylu. Cały czas brakuje różnorodności. Chodzi o to, aby obiekt nie był taki sam, aby uniknąć zaniku idei unikatowości obiektu. Chodzi o to, aby był zrobiony wyłącznie dla ciebie. Wzornictwo przemysłowe nie zapewnia unikatowości.

Biżuteria jest z bliskiej relacji z ciałem, jest noszona na ciele lub ubraniach. Ma dodatkowe znaczenie. Jest nośnikiem artystycznej informacji. Niektóra nie nadaje się do noszenia i stosowana jest tylko w galerii.

Sztuka współczesna nie ma prawie granic. Trudno jest np. obecnie sklasyfikować, co to jest, czy to biżuteria czy rzeźba.

Wykładowczyni zapoznała nas z kilkoma twórcami, których aktywność artystyczna jest wielokierunkowa, więc trudno czasem stwierdzić, czy to jest obiekt galeryjny czy biżuteria.

1. Christoph Zellweger – tematem obiektów jest ciało; nie wszystkie nadają się do noszenia. Jego projekty rzeźbiarskie mają czysto medyczny wydźwięk.
2. Iris Ichenberg – pracuje także z tematem ciała, wykorzystuje materiały z życia codziennego, u niej ważny jest kontekst.
3. Sigurt Bronger – interakcja z obiektem, tworzy instrumenty do noszenia, elementy medyczne. Jego prace są zabawne.

Artystka pokazała nam swoje studio, w którym powstają kolekcje. Jej twórczość bazuje przede wszystkim na doświadczaniu. Jej praca jest intuicyjna. Kamień jest jej konikiem, zapoznała się z nim w czasie studiów w Finlandii. Eksperymentuje z tym materiałem, nie tylko z formą, płaszczyzną, ale również z kontekstem. Przez cały czas inspiruje się do nowych rozwiązań, form, jest to intuicyjna praca. Sięga po materiały lokalne, wykorzystując ich bogactwo. Stara się wyławiać z kamieni małe elementy – niuanse. Jest to działanie eksperymentalne, można cały czas odkrywać nowe rzeczy i nowe rozwiązania.

Posiada m.in. kolekcję z porcelany z Chodzieży; elementy znajdowały się w fabryce na śmietniku. Dala im nowe życie.

Poznaliśmy współczesne metody tworzenia kolekcji

Metamorfizm – łączenie kamienia (pyłu) z biożywicą, transformacja form, przekształcenie w coś nowego.

Seria Crackle – ceramika, brosze są większe niż typowa biżuteria, każda zawiera naturalne pęknięcia    i w tym jest właśnie piękno, są unikatowe.

Kolekcja Transition – bursztyn i węgiel, tutaj dematerializuje się materiał, następuje jego przemiana.

Storytelling – prace robione na wystawę, zawierają opowiadanie historii, niektóre w formie zdjęć, także portrety złożone w inny sposób.

Podziwialiśmy zdjęcie dużej broszy. Brosz może nam opowiadać historię. Na przykład brosz z bukietów kwiatów ze ślubu.

Compliment – udział w eksperymentalnych spotkaniach związanych z eksperymentalną kuchnią, tzw. kuchnią molekularną. Tworzy się obiekty, aby w nich podawać potrawy. Wszystko jest różnorodne. Unikatowe obiekty do spożywania posiłków wymagają wysiłku w czasie konsumpcji.

1. Sara Gackowska jest członkinią 9-osobowej międzynarodowej grupy PICTUREWARE. Artyści organizują tematyczne wystawy, w swojej twórczości wychodzą ze strefy komfortu, podejmując się nowych wyzwań. Grupa ma także sukcesy za granicą. Aktualnie do 12 stycznia br. można zwiedzić wystawę w Niemczech, którą artyści zorganizowali jako team.

Trzeba przyznać, że dowiedzieliśmy się ciekawych informacji, z jakich materiałów we współczesnym  świecie można stworzyć unikatową biżuterię czy też obiekt użytkowy. Dziękujemy za wykład i prezentację pięknych prac. Wybrana przez p. Sarę Gackowską twórczość artystyczna pozwala na to, że każdy obiekt jest niepowtarzalny, a to wiąże się z dużymi wyzwaniami. Nie można z góry przewidzieć, jaki będzie efekt końcowy i to jest z pewnością emocjonujące.

– IK –

Foto: Roman Gawron