Wykład OGRÓD DLA ZDROWIA CZŁOWIEKA
W dniu 15.05.2025r. w sali widowiskowej CAK odbył się wykład pt. „Ogród dla zdrowia człowieka”. Tym razem przybyła do nas prof. dr hab. Agnieszka Krzymińska-Bródka z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
Wykład zaczął się od pytań do studentek i studentów: czy mają ogród, czy lubią pracować w ogrodzie, co robią w ogrodzie, czy mają czas na relaks w ogrodzie. Oczywiście spora grupa ma ogród i spędza tam dużo czasu.
Wykładowczyni zaproponowała, aby szukać pięknych widoków, nie trzeba jechać daleko, aby je zobaczyć. Są tak naprawdę w zasięgu ręki. Warto jest po prostu usiąść w ogrodzie i mimo, że kusi nas, żeby popracować, to jednak popatrzeć w spokoju na ogród i poczuć zapach, zobaczyć barwy, posłuchać szmeru liści i śpiewu ptaków, dotknąć roślin i kory drzew, a nawet posmakować, bo oprócz warzyw i owoców jadalne są kwiatki. Piękny widok powoduje pozytywne nastawienie do świata, czujemy radość, szczęście.
W ogrodzie najbardziej dostrzegamy barwy. Zmysł wzroku jest dominujący. Warto wiedzieć, że barwy roślin wpływają na nasze odczucia.
Kolor biały – ma dużo do zaoferowania, dystansuje i izoluje od rzeczywistości, wywołuje emocje, nastawienie psychiczne. Dobrze jest obserwować kolor biały w ogrodzie, kiedy czujemy się przytłoczeni.
Kolor zielony – uspokaja, to kolor podstawowy. Znajdziemy go wszędzie, to liście i łodygi. Ta barwa sprawia, że spada poziom stresu i czujemy wewnętrzny spokój.
Kolor niebieski – uspokaja, zwiększa poczucie bezpieczeństwa.
Kolor fioletowy – niweluje poczucie niższości, uspokaja. Nie zauważamy, że często ubieramy się w zależności od nastroju.
Kolor różowy – wywołuje empatyczność; jest to barwa romantyczna, ulubiona przez kobiety
Kolor czerwony – pobudza do działania.
Kolor pomarańczowy – polepsza nastrój.
Kolor żółty – rozwesela, powoduje pogodę ducha, uaktywnia.
Wykładowczyni zachęciła obecnych do zwiedzenia dwóch ciekawych miejsc:
– Arboretum Wojsławice – ogród botaniczny
– Hortulus Dobrzyca – ogrody tematyczne
Jako właścicielki / właściciele ogrodów nastawiamy się przeważnie na wiele kolorów. W ogrodach terapeutycznych kwiaty są w określonej kolorystyce, dostosowanej do potrzeb pacjentów.
W naszym ogrodzie warto jest posiedzieć chwilę, aby obserwować. I nie martwimy się przy tym, że jest w nim coś do zrobienia, bo w ogrodzie zawsze jest zajęcie.
Wzrok
Co możemy obserwować?
– ruch w ogrodzie – np. ptaki, liście i trawy poruszane przez wiatr, motyle, pszczoły i inne owady; są one niezbędne w każdym ogrodzie. W celu zwabienia ich buduje się domki dla owadów.
– warzywa, chociaż niektóre z nich nie są zbyt atrakcyjne dla oka. Są ogrody, w których sadzi się warzywa razem z kwiatami. Zapach niektórych kwiatów odstrasza szkodniki.
– małą architekturę – stosuje się podwyższone rabaty, aby się nie schylać, obrzeża, rabaty, ławeczki itp. Ciekawie prezentuje się zawieszone lustro, które odbija wygląd ogrodu.
To ogarniamy wzrokiem, a mamy 5 zmysłów:
– wzrok, dotyk, słuch, węch, smak –
Dotyk.
Jaka może być roślina:
– szorstka, zimna, lepka, twarda, miękka, chropowata, cienka, gruba … .
Dotykać można korę drzew, liście, igły rośliny iglastej (nie wszystkie kłują!). Wykładowczyni przeprowadziła doświadczenie. Nasza studentka dotykała przedmiotu nie widząc go. Przy dotyku można odciąć wzrok. Okazało się, że przedmiotem były łupiny od orzechów włoskich.
Można położyć się na trawie, badać boso podłoże. Buduje się sensoryczne ścieżki, wtedy chodzimy boso po różnych podłożach umieszczonych w skrzynkach lub innych pojemnikach. Można przy tym zrobić poręcz, aby spacer po „ścieżce” był bezpieczny.
Innym sposobem jest umieszczenie w misce materiałów i masowanie stóp.
Słuch
Co słyszymy:
– liście na drzewach poruszające się pod wpływem wiatru, śpiew ptaków, brzęczenie owadów.
– plusk wody – wykopujemy dół, wstawiamy wiadro, wlewamy wodę, kupujemy niedrogą fontannę solarną, trzeba mieć to w słonecznym miejscu, aby baterie mogły się ładować. Słyszymy wtedy plusk wody.
Węch
Co poczujemy zmysłem węchu?
Olejki eteryczne przemieszczające się po ogrodzie. Sadzimy te rośliny, których zapach lubimy.
Jakie właściwości maja zapachy?
– lawendowy – antyseptyczny, uspokajający
– rozmarynowy – antyseptyczny, przeciwbólowy, pobudzający
– cytrynowy – relaksujący
– geraniowy, pomarańczowy, rumiankowy – uspokajający
– różany – uspokajający, przeciwbólowy
– miętowy – pobudzający, odświeżający
– sosnowy – wykrztuśny
Smak
Co spożywamy?
– owoce, warzywa
– inne rośliny jadalne, tj. kwiaty i zioła.
W kwiatach są cenne składniki, pomagają w leczeniu lub utrzymaniu zdrowia. Można dodawać je do sałatek lub na kanapkę. Są to kwiatki lawendy, bratków, nagietek, róż, nasturcji i inne.
HORTITERAPIA
Biernym lub czynnym leczeniem za pomocą ogrodu zajmuje się Hortiterapia
Jest to terapia ogrodowa. To metoda terapeutyczna wykorzystująca kontakt z roślinami i pracę w ogrodzie w celu poprawy zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego.
Cztery podstawowe elementy hortiterapii
- Terapeuta
- Pacjent
- Ogród
- Określona procedura z postawionym celem – mierzalnym i ocenianym
Miejsca hortiterapii
– przedszkola, szkoły, domy poprawcze, warsztaty terapii zajęciowej, szpitale, domy pomocy społecznej, domy spokojnej starości, ośrodki dla uzależnionych, więzienia.
Zalety hortiterapii
– Poprawa
– kondycji fizycznej
– koordynacji ruchowej i równowagi
– Zwiększenie siły i masy mięśni
– Zmniejszenie poziomu stresu, napięcia i agresji
– Rozwijanie wyobraźni i kreatywności
– Wzmocnienie poczucia własnej wartości
– Przeciwdziałanie depresji
– Odczuwanie osobistej satysfakcji
– Poprawa koncentracji, pamięci, samopoczucia
– Zwiększenie pewności siebie
– Ułatwienie nawiązywania kontaktów
Ogród jest doskonałym miejscem do prowadzenie terapii:
– zmienia się wraz z porami roku – nie jest nudny
– można stymulować wszystkie zmysły jednocześnie
– bogactwo roślin – każdy sobie coś wybierze
– różnorodność zajęć – możliwości niezależnie od wieku
Wykładowczyni zachęciła obecnych do wykonania własnych przetworów z ogrodu.
Jakie przetwory możemy zrobić?
– kiszonki nie tylko z ogórków, ale także z innych warzyw, ziół i kwiatów
– octy roślinne
– herbatki z liści malin i innych owoców, herbatki ziołowe
Kiszonkami możemy „wyprzeć” tzw. „słodkie bakterie”, które wzmagają apetyt na coś słodkiego.
Właściwa postawa w ogrodzie: plecy powinny być wyprostowane, żeby nie obciążać kręgosłupa; wykładowczyni zaprezentowała sposoby.
Możemy być sami dla siebie terapeutami. Nie martwmy się zaległościami, niech ogród będzie przyjemnością. Uważność – to bardzo ważne. Czasami coś zjemy i nawet nie wiemy, jak to smakowało. Chcemy przyspieszyć. Bądźmy uważni, zmieńmy nastawienie. Pomyślmy: „Ja nie muszę coś zrobić, ja chcę to robić”. Siedząc w ogrodzie zróbmy ćwiczenie: powoli wdech i wydech i niech wydech będzie dłuższy od wdechu. Używajmy wszystkich zmysłów do delektowania się naszym ogrodem.
Akurat dzisiaj -15 maja – jest „Dzień Polskiej Niezapominajki”. Nie zapomnijmy o tym, żeby nasz ogród nie był obowiązkiem, a miejscem utrzymania kondycji fizycznej, satysfakcji z pracy i relaksu.
Bardzo serdecznie dziękujemy prof. dr hab. Agnieszce Krzymińskiej -Bródce za bardzo ciekawy wykład. Nie sposób wymienić wszystkich informacji na temat hortiterapii, ale jest to naprawdę interesująca terapia. Na pewno zmienimy podejście do naszego ogrodu ! Mamy nadzieję na kolejne spotkanie.
Foto: Roman Gawron
Dziękujemy serdecznie kol. Romanowi Gawronowi za zapewnienie fotorelacji z wykładów w roku akademickim 2024/2025.
